Waterkracht
Waterkracht: opwek van elektriciteit met water
Om waterkracht te kunnen benutten zijn twee dingen nodig: hoogteverschil in de rivier en stromend water. In een waterkrachtcentrale wordt, net als vroeger bij een watermolen, gebruik gemaakt van hoogteverschil in de rivier. Het vallende en stromende water brengt een turbine aan het draaien. Deze draaibeweging wordt gebruikt om met behulp van de generator elektriciteit op te wekken.
Ook al is Nederland een waterrijk land met een grote hoeveelheid stromend water, de hoogteverschillen zijn er niet zo groot. Bij de stuwen in de Maas en de Rijn is het verval op zijn hoogst 4 meter. Dat verklaart waarom waterkracht in ons land slechts een beperkte bijdrage kan leveren aan de energievoorziening.
Waterkrachtcentrales Maurik, Hagestein & Alphen aan de Maas
Bij Hagestein en Amerongen in de Nederrijn en op verschillende locaties in de Maas zijn stuwen gebouwd, om bij een lage wateraanvoer voldoende water tegen te houden, zodat scheepvaart mogelijk blijft. De schepen kunnen de stuwen dan passeren via de sluizen. Het hoogteverschil in de waterstanden wordt gebruikt om elektriciteit te produceren door waterkrachtcentrales.
In de waterkrachtcentrale bij Maurik staan vier identieke waterkrachtinstallaties naast elkaar. Elke installatie bestaat uit een stroomkanaal met een diameter variërend van 4 tot 10 meter. De turbine bevindt zich in het stroomkanaal. Deze turbine ziet eruit als een kleine onderzeeboot.
Het water stroomt met grote snelheid (12 m/s) langs de turbine en brengt de schoepen aan het achtereind in beweging. De as van de schoepen gaat door de wand van de turbine naar binnen. In de turbine bevindt zich de tandwielkast (versnellingsbak) die ervoor zorgt dat de relatief lage snelheid van de schoepen (78 toeren/minuut) versneld wordt naar een snelheid van 750 toeren/minuut.
Met deze snelheid kan vervolgens de generator (dynamo) met een hoog rendement elektriciteit opwekken. Iedere generator heeft een vermogen van 2500 kWe. De vier generatoren produceren bij elkaar gemiddeld 25 miljoen kWh/jaar: dat is voldoende voor ruim 8000 huishoudens.
Milieuvriendelijk
Bij de bouw van de centrale is rekening gehouden met de directe omgeving en het lokale milieu. De centrale is volledig onder de grond en onder water gebouwd. De omgeving wordt dus niet aangetast en er is geen sprake van geluidsoverlast.
Visvriendelijk
De centrale is voorzien van visvriendelijke turbines en zogeheten vistrappen, die het voor vissen mogelijk maken om ongestoord stroomopwaarts te gaan. Een bijkomend voordeel is dat drijvend afval wordt afgevangen door grofvuilroosters. Zo dragen de centrales bij aan een schonere rivier.