Interview Jan Terlouw

"Ons land loopt beslist niet voorop in Europa", stelt Terlouw. "Misschien is Nederland wel op de goede weg, maar het gaat te traag. Als we de 2020-doelstellingen willen halen, moeten er nog enorm veel zeilen worden bijgezet. De vraag is of dat kan; ik vrees dat we niet op schema liggen."

Niet alleen het Nederlandse tempo wekt zorg, ook het mondiale plaatje is absoluut geen reden voor een juichstemming. Terlouw: "Wat is er nou in Kopenhagen bereikt? Er is gezegd: 'de temperatuur van de aarde mag niet meer dan twee graden stijgen.' Maar er is op geen enkele manier aangegeven hoe dat moet worden bereikt. In mijn ogen is die klimaattop echt mislukt."

Kern van het probleem niet aangepakt

Reden voor die mislukking is naar de overtuiging van Terlouw dat het hart van het probleem niet is aangepakt. "Kern is dat nog altijd meer dan 75% van de energiecentrales in aanbouw is gebaseerd op het verbranden van fossiel. Jaarlijks gaat er wereldwijd nog altijd 400 miljard dollar aan investeringen naar fossiele brandstoffen. Dat is een ontzaglijk groot bedrag en daar zijn gigantische belangen mee gemoeid. Als de grote spelers in het veld, bijvoorbeeld de grote oliemaatschappijen, niet gaan investeren in duurzaam, dan kun je het probleem niet oplossen. Dat is mijn stellige overtuiging. Nu zie je zelfs dat sommigen zich uit wind en zon terugtrekken; het is niet rendabel genoeg."

Overheid moet regels stellen en richting geven

Het is overigens niet zo dat die gigantische investeringen in fossiel reden zijn om de beschuldigende vinger alleen op de markt te richten, maakt Terlouw duidelijk. "Een vrije markt kan nu eenmaal niet zorgen voor de toekomst van de aarde; daar is het marktmechanisme niet op ingesteld. Het 'eigen overleven' staat voorop.

Daarom moet de overheid regels stellen en richting geven en - een wezenlijk aspect - een gelijk speelveld creëren voor de marktpartijen. Want als Shell voor duurzaam gaat en Esso niet, dan lijdt Shell verlies. De overheid is hier dus eigenlijk de hoofdschuldige en niet die grote oliemaatschappijen. De overheid moet zeggen: wij verlangen van jullie dat je investeert in duurzaam, en om het jullie mogelijk te maken, zorgen wij voor een level playing field."

Jaarlijks 2,5% meer investeren in duurzaam

Concreet stelt Terlouw voor dat de overheden van de meest energieverbruikende landen met de wereldwijde spelers in het veld om tafel gaan. "De overheid moet de markt verplichten jaarlijks een steeds groter deel - elk jaar 2,5% meer - van de totale investeringen te stoppen in duurzame energie, te beginnen in 2011. Aanvankelijk zal het product dan iets duurder worden, want het duurzame deel is tot dusver minder rendabel. De prijsstijging moet vervolgens voor rekening komen van de rijke landen die de meeste energie verbruiken. In 2012 investeer je vervolgens 5% in duurzaam en in 2013 7,5%. Zo maak je een schema. Dat zet zoden aan de dijk."

Duurzame energie: het enige niet-schaarse goed op aarde

Investeren in duurzame energie is naar de overtuiging van Terlouw de meest efficiënte en eigenlijk enige weg om het energie- en klimaatvraagstuk aan te pakken. "Je kunt wel tijdelijk CO2 afvangen en in de grond stoppen, maar ik zie dat vooral als overgangsmaatregel. De echte oplossing ligt in het gebruik van duurzame energie en het leuke is dat duurzame energie er in overvloed is en er altijd zal zijn; het is het enige goed op aarde dat niet schaars is.

Geen mens kan mij wijsmaken dat wij dat technisch gezien niet zouden kunnen 'pakken'. Natuurlijk kunnen we dat. We kunnen ook lasers of een internet bouwen, we verkennen de ruimte. Natuurlijk kunnen we dat. Het benutten van dit enorme potentieel heeft weliswaar een economische component, maar het is vooral een kwestie van politieke wil."